Verslag Aandeelhoudersvergadering Berkshire Hathaway 2018

Op zaterdag 5 mei 2018 was het zover, het beleggersevenement van het jaar, de aandeelhoudersvergadering van het Amerikaanse Berkshire Hathaway (BRK). BRK heeft in de afgelopen 52 jaar een ongeëvenaard rendement van 20.9% gemiddeld per jaar behaald. Wanneer je bij de start in 1965 voor $ 10.000 aandelen BRK had gekocht was dit anno 2018 ongeveer $ 193 miljoen waard. Hoe is dit mogelijk? Voornamelijk door het genie van de CEO en beste belegger ter wereld Warren Buffett (87), door velen het orakel van Omaha genoemd. Gesteund door zijn briljante zakenpartner Charlie Munger (94).

Een bezoek aan de aandeelhoudersvergadering van BRK is om 3 redenen de beste beslissing die je als belegger kan maken. Ten eerste de ruim 5 uur durende vragensessie aan Buffett & Munger levert een schat aan wijsheden en inzichten. Ten tweede het ontmoeten van gelijkgestemden. Ten derde de continue bevestiging dat de beleggingsfilosofie van Buffett, waardebeleggen, de juiste is op de lange termijn.

Beleving & Ervaring

Elk jaar komen ongeveer 40.000 aandeelhouders vanuit de hele wereld naar Omaha. Dus als je tijdens de vergadering goede plekken wilt moet je op tijd komen. Om 4 uur ‘s ochtends stonden we in de rij te wachten voor het stadion waar de aandeelhoudersvergadering plaatsvond. Alleen al het wachten was geweldig. Tijdens het wachten spraken we verschillende aandeelhouders die vaak al meerdere decennia aandeelhouder zijn. Deze aandeelhouders hadden in het verleden de wijsheid in pacht aandelen BRK te kopen wat ze allesbehalve windeieren heeft gelegd.

Buffett heeft veel van deze mensen enorme rijkdom bezorgd. Echter, wat opviel is niet de rijkdom maar de passie bij de aandeelhouders. Multimiljonairs van boven de 50 zijn fans en koken van de adrenaline. Ongeloofwaardig, maar enig vorm van materialisme ontbreekt. De mensen gaven aan te komen voor de wijsheid en het ontmoeten van gelijkgestemden. De vele gesprekken tijdens het wachten waren fantastisch. Het voelde alsof je fan bent van een muziekband waar verder niemand van houdt. Plotseling zijn daar 40.000 gelijkgestemden die elk lied perfect kunnen meezingen.

Na 3 uur wachten gingen om 7:00 uur de deuren open. Op dat moment is het ieder voor zich. Vele duizenden aandeelhouders rennen als gekken en proberen het beste plekje in het stadion te vinden. Zelf hadden we tijdens het wachten Robert uit Texas ontmoet. Robert gaat al vele jaren en heeft vorig jaar nog een potje bridge gespeeld met Bill Gates. Robert kent de weg en de mensen en nam ons, gelijk nadat we onze plekken gereserveerd hadden, mee naar een zaal verderop. Hier liep ons idool Warren Buffett een rondje. We waren er voor dat de vele fans het ontdekt hadden. Het gaf ons de gelegenheid zijn aura van dichtbij mee te maken. Het was een onbeschrijfelijk gevoel.

Toen we eenmaal terug waren op onze plek waren de fondsbeheerders van vermogensbeheerder Hoofbosch uit Haarlem ook gearriveerd. De fondsbeheerders zijn Martien van Winden en Robbert-Jan Engels. Martien en Robbert-Jan gaan al 9 jaar naar de aandeelhoudervergadering en hadden ons de avond ervoor rondgeleid en voorbereid. Ze deelden vele verhalen over de wijsheid die ze gedurende al die jaren in Omaha hadden opgedaan. De wijsheid die ze opdoen passen ze toe in hun beleggingsbeleid. De Hoofbosch beleggingsfilosofie sluit dan ook naadloos aan bij de filosofie van Warren Buffett en Charlie Munger. Veel vermogensbeheerders zeggen de filosofie van Buffett toe te passen maar zijn dan niet jaarlijks in Omaha op de plek waar de wijsheid wordt gedeeld. Martien en Robbert-Jan gaan niet alleen voor de wijsheid naar de aandeelhoudersvergadering. Stiekem zijn de heren de grootste fans. Het is geweldig om te zien dat de twee heren, die allebei opa zijn, zich op zo’n dag weer een kind voelen.

Toen de vergadering om 9:15 uur van start ging zaten wij klaar. Wanneer Buffett & Munger beginnen te praten doe je maar één ding, luisteren. Een gezamenlijk IQ van naar schatting 300 levert een schat aan antwoorden en wijsheden. We hebben ontzettend veel geleerd. Hieronder een selectie:

Beleggen is simpel

Een belangrijke les voor ons was de bevestiging dat beleggen inderdaad simpel is. Het is echter niet eenvoudig om het simpel te houden. Beleggers laten zich door nieuws en informatiestromen al snel leiden door de waan van de dag. Via allerlei kanalen komt informatie op je af dat bewust of onbewust kan aanzetten om te gaan handelen. Handelen, in dit geval het kopen en verkopen van aandelen, en rendement zijn op de lange termijn omgekeerd evenredig aan elkaar. Wie te veel handelt boekt gemiddeld lagere rendementen. Buffett & Munger kwamen erop terug door indirect te stellen dat ze geen geld hebben verdiend door te kopen of verkopen. Nee, het grote geld is verdiend door simpel stil te zitten en te wachten. Buffett kwam al eerder met de volgende quote hierover:

“If you aren’t thinking about owning a stock for 10 years, don’t even think about owning it for 10 minutes.”

Beleggen in aandelen en de lange termijn.

Tijdens de vergadering vroeg een aandeelhouder naar de gevaren van een handelsoorlog tussen China, Europa en de Verenigde Staten. Buffett zei erop te vertrouwen dat de partijen slim en afhankelijk genoeg zijn om tot een oplossing te komen. Buffett ging dieper op de onderliggende vraag in. Moeten we beleggen in aandelen in tijden van onzekerheid? Ja, vindt Buffett. Hij komt in de vergadering met een voorbeeld. In maart 1942 werd Pearl Harbour tragisch door de Japanners gebombardeerd. De wereld leek ten onder te gaan door oorlog. Er was grote paniek. Beleggen in aandelen lijkt dan wel het domste wat je kan doen.

In de decennia daarop volgden nog veel meer oorlogen in de wereld, een oliecrisis, terroristische aanslagen. Recent volgden een financiële crisis, de Brexit, Noord-Korea en een potentiële handelsoorlog. Had je in maart 1942 aandelen moeten kopen? Ja, een aandelenindex, oftewel een mandje aandelen, had $ 10.000 laten groeien tot $ 51 miljoen dollar. Geen enkele beleggingscategorie doet het zo goed als aandelen op de lange termijn. De les, laat je niet leiden door de waan van de dag. Onderzoek goed of de bedrijven waarin je belegt op de lange termijn waarde creëren. Is dit het geval dan kan het haast niet anders dan dat de toekomst zonnig is. Buffett zegt niet voor niets over aandelen:

“Our favorite holding period is forever.”

Elon Musk & competitieve voordelen

Buffett & Munger zijn groot voorstander van beleggen in bedrijven met een competitief voordeel. Ze bedoelen dan figuurlijk dat het kasteel (bedrijf) beschermd moet zijn door een slotgracht (moat). Het idee is dat wanneer het bedrijf beschermd is door een slotgracht concurrenten het kasteel niet kunnen binnendringen. Hierdoor is het bedrijf in staat op lange termijn bovengemiddelde winsten te realiseren. Een sterk merk, een patent, een distributienetwerk of lage kosten zijn voorbeelden van mogelijke slotgrachten.

Elon Musk, de fenomenale CEO en oprichter van onder meer Tesla en SpaceX, had een paar dagen voor de aandeelhoudersvergadering geroepen dat deze zogenaamde slotgrachten er niet meer toe doen. Musk stelde dat wanneer je enige verdediging tegen concurrenten een slotgracht is je als bedrijf niet lang zult leven. Volgens Musk bepaalt niet een slotgracht of het bedrijf succesvol is maar de snelheid van innovatie.

Toen een aandeelhouder vroeg of Buffett wilde reageren zei hij: “Elon may turn things upside down in some areas. I don’t think he’d want to take us on in candy.” Met ‘candy’ refereert Buffett hier naar een van zijn dochterbedrijven See’s Candies dat chocolade verkoopt. Buffett zegt eigenlijk dat ondanks Musk met zijn bedrijven sommige industrieën op zijn kop zet, bepaalde sectoren nog steeds beschermd zijn door een slotgracht. Hij noemde expliciet sterke merken en de producent met de laagste kosten als bestendige slotgrachten. Wij schreven eerder al een analyse over een bedrijf met een sterke slotgracht door ultra lage kosten. Tot slot nog een oude quote van Buffett die hierbij aansluit:

“It’s far better to buy a wonderful company at a fair price, than a fair company at a wonderful price.”

FAANG & Technologie

FAANG is een bekend acroniem voor Facebook, Apple, Amazon, Netflix en Google. De 5 technologiegiganten uit de Verenigde Staten zijn de afgelopen jaren enorm in macht en waarde gegroeid. Buffett heeft in het verleden meermaals laten weten weg te blijven bij technologiebedrijven. De reden hiervoor was het onbegrip en de mogelijk destructieve veranderingen die zich kunnen voordoen in de technologiesector. Wie herinnert zich Nokia of BlackBerry nog?

Toch lijkt Buffett een kleine draai te maken op dit gebied. De immer bescheiden Buffett gaf op de vergadering toe dom te zijn geweest niet in Google te beleggen toen hij de kans had. Over het missen van Amazon is hij minder rouwig. Amazon beschouwt hij als een wonder en Buffett belegt hier niet in omdat wonderen vrijwel niet te voorspellen zijn.

Apple, qua marktwaarde het grootste bedrijf ter wereld, is momenteel de grootste belegging van Buffett. Tijdens de vergadering zei Buffett het volgende over Apple:

“We’re betting on the success of Apple products like the iPhone, and I see characteristics in that make me think it’s extraordinary….And I didn’t go into Apple because it was a tech stock in the least. I went into Apple because I came to certain conclusions about both the intelligence with the capital they deploy but more important the value of an ecosystem and how permanent that ecosystem could be.”

Buffett zegt dus eigenlijk Apple niet zozeer te zien als een technologiebedrijf maar meer als een consumentenbedrijf. Buffett spreekt over het Apple merk en specifiek over het ecosysteem. Zit een consument eenmaal binnen het ecosysteem door bijvoorbeeld een iPhone te kopen is de kans groot dat deze consument klant blijft en in de toekomst meer Apple producten koopt. Mensen wisselen niet snel van bankier,  Buffett denkt dat ongeveer hetzelfde geldt bij Apple producten.

Buffett, Bitcoin en Cryptovaluta

Buffett zegt in de vergadering letterlijk: “Cryptocurrencies will come to bad endings”. Buffett heeft zich al eerder uitgesproken tegen beleggen in de bitcoin en andere cryptovaluta. Buffett zegt dat je bij bijvoorbeeld de bitcoin afhankelijk bent van iemand die in de toekomst een hogere prijs betaald. Dit kan lange tijd goed gaan doordat het systeem zichzelf voedt. Buffett noemde in de vergadering de Nederlandse tulpenbubbel nog als voorbeeld. Het gaat goed zolang nieuwe speculanten blijven toestromen en hogere prijzen betalen. Uiteindelijk moet elke ballon een keer knappen. Daarom zijn beide heren ervan overtuigd dat cryptovaluta op de lange termijn een slechte belegging zijn. Het hoofdprobleem is dat bijvoorbeeld bitcoin zelf niks produceert. Er is geen onderliggende waarde. Dit in tegenstelling tot vastgoed of bedrijven. Een bedrijf is continu bezig zichzelf te verbeteren en meer geld te verdienen om zo meer waarde te creëren.

Volgens Buffett is de aantrekkingskracht op charlatans een ander probleem dat vaak voorkomt bij onderwerpen waar mensen snel rijk (denken) te worden. Veel mensen met weinig integriteit worden aangetrokken door de hebzucht van andere mensen. Het is immers eenvoudig nieuwe dingen te verkopen aan iemand die zojuist zijn buurman rijk heeft zien worden. Veel naïeve speculanten zullen met een naar gevoel achterblijven, aldus Buffett.

Afsluiting

Wanneer je een goede belegger wil worden is een bezoek aan de aandeelhoudersvergadering van BRK misschien wel de beste beslissing die je kan maken. De connecties, lessen en wijsheden die je op zo’n dag meeneemt zijn van onschatbare waarde. Voor ons was het bovenal een unieke ervaring omdat we eindelijk onze helden in levende lijven hebben kunnen zien en horen.

Wil je meer weten over de beleggingsfilosofie van Warren Buffett, lees dan hier verder >>

Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.